Jak dobrać moc pompy ciepła (kW) — metodologia i praktyka
Dobór pompy ciepła powinien wynikać z obliczeń strat ciepła (moc projektowa budynku), a nie z samego metrażu. Poniżej opisujemy uproszczoną metodę, typowe wartości, różnice monowalentny vs biwalentny oraz pułapki (taktowanie, zbyt wysoka temperatura zasilania).
1) Co dokładnie liczymy: straty ciepła (kW) vs energia (kWh/rok)
Dobór mocy dotyczy sytuacji skrajnej — mrozu i temperatury projektowej. Wtedy budynek ma określone straty ciepła (kW), które źródło musi pokryć.
Z kolei zużycie roczne (kWh/rok) służy do oszacowania rachunków i opłacalności (np. z PV). W praktyce można mieć dom o dość dużej mocy szczytowej, ale umiarkowanym zużyciu rocznym — i odwrotnie.
2) Uproszczona metoda: W/m² przy temperaturze projektowej
W praktyce instalatorskiej często stosuje się uproszczony wskaźnik W/m² (moc na metr kwadratowy) skorygowany o strefę klimatyczną i wentylację. Kalkulator używa bazowych wartości dla ΔT=40K (20°C / -20°C) i skaluje je do Twojej strefy.
To nadal uproszczenie. Jeśli masz projekt OZC / obliczenia wg PN‑EN 12831, traktuj je jako bardziej wiarygodne niż każdy kalkulator online.
| Standard | Orientacyjnie W/m² @ -20°C | Orientacyjnie kWh/m²/rok | Komentarz |
|---|---|---|---|
| WT2021 / bardzo dobry | 30–45 | 45–70 | Szczelny budynek, niska temp. zasilania = wysoki SCOP |
| Ocieplony / po termomodernizacji | 45–70 | 70–100 | Najczęstszy przypadek; duże znaczenie wentylacji |
| Średni / starszy | 70–95 | 100–140 | Warto sprawdzić grzejniki i temperaturę zasilania |
| Stary / nieocieplony | 100–140 | 160–220 | Najpierw termomodernizacja — inaczej wysoki koszt prądu |
3) Monowalentny vs biwalentny (bivalent point)
Monowalentny dobór (np. 100%) oznacza, że pompa ma pokryć straty nawet przy mrozie. To daje maksymalną niezależność, ale bywa droższe inwestycyjnie i może zwiększać ryzyko przewymiarowania.
Biwalentny dobór (np. 70–90%) oznacza, że w najzimniejsze dni brakującą moc dostarcza źródło szczytowe (grzałka, kocioł, kominek). W wielu domach to sensowny kompromis koszt/komfort.
4) Podłogówka vs grzejniki — dlaczego to wpływa na rachunki
Pompa ciepła jest najbardziej efektywna przy niskiej temperaturze zasilania. Podłogówka zwykle pracuje na 35–40°C, co poprawia COP/SCOP. Grzejniki często wymagają 50–60°C, co obniża sprawność.
Jeśli masz grzejniki, warto sprawdzić (dla temperatury projektowej), czy da się zejść z zasilaniem do 45–55°C. Czasem wystarczy wymiana kilku grzejników na większe.
5) Co przekazać instalatorowi (checklista danych)
- Projekt OZC / straty ciepła wg PN‑EN 12831 (jeśli jest).
- Informacje o izolacji, oknach, mostkach termicznych, szczelności.
- Rodzaj wentylacji i (jeśli jest) sprawność odzysku.
- Instalacja: podłogówka/grzejniki, wymagana temperatura zasilania.
- Plan CWU: liczba osób, zasobnik, priorytet grzania.